Üzümün Şaraptan Yapıldığı Ülkenin Şarapları: Fransa

Yazar: Ufuk Yücel
 
"Şarabı açtığınız zaman onu içmesini bilmelisiniz."
Fransız atasözü

Fransızlar derler ki; ‘Bu ülkede üzüm şaraptan yapılır’.  Bu sözler bize şarabın Fransa’da bir yaşam tarzı olduğunu çok açık bir şekilde anlatır. Bu nedenle şarap deyince akıllara ilk gelen yer Fransa’dır. Şarap, Fransız yemeklerinin ve peynirlerinin her daim ortak bileşenidir.

Fransızlar şaraplarını geleneklerini değiştirmeden özenle, sevgiyle, saygıyla oluştururlar. Şaraplarında üzüm çeşitlerinden çok, üzümün yetiştiği bağ bölgesini önemserler. Bilirler ki bağcılık tekniklerini, üretim teknolojilerini başka bir yere taşıyabilirsiniz ama şaraplık üzüme en büyük katkıyı yapan ekosistemi yani iklim ve toprağı hiçbir yere götüremezsiniz. Bu yüzden de etiket üzerine şarabın yapıldığı üzüm çeşidi ya da çeşitlerini değil,  üzümün yetiştirildiği bölgeyi yazarlar.
   
Giriş
 
Dünya şarap endüstrisinde Avrupa ülkelerinde üretilen şaraplar büyük bir öneme sahiptir. Avrupa’da şarap denildiğinde ilk akla gelen ülke ise Fransa’dır. En fazla şarap üreten ülkeler arasında kimi zaman birinci, kimi zaman da ikinci sırada bulunan Fransa’nın şarapçılık tarihinde yaşanan iki önemli olay ülke şarapçılığına yön veren kilometre taşları olarak kabul edilebilir. Bunlardan birincisi ilk kez 1860’larda Güney Fransa bağlarında görülen ve sonraki otuz yıl içinde tüm Fransa’ya yayılan Filoksera hastalığıdır. Filoksera’ya çare olarak Amerikan asma anaçlarının kökleri üzerine Avrupa asmalarının aşılanması gündeme gelmiş, böylece asmalara direnç kazandırılmıştır. Bu konuda diğer önemli kilometre taşı ise 1935’de çıkartılan şarap kanunlarıdır. Bu kanunlar genel anlamda her bir şarap için tanımları ve bu şarapların yapıldığı üzüm çeşitlerini, üretim sahalarını, toprak tiplerini, yetiştirme yöntemlerini ve verimliliklerini içeren kuralları kapsamaktadır. Bu sistem Avrupa Birliği şarap yasasının da temeli olmuştur.

Şarap Bölgeleri

AB mevzuatına göre 1970 yılından beri bağlar, ‘tavsiye edilen’ ve ‘izin verilse de tercih edilmeyen bağlar’ olmak üzere iki kategoriye ayrılmıştır. Fransa şarapçılık açısından önemli bölgelere sahip olup, Loire bölgesi bunlardan birisidir. Fransa’nın orta batısından başlayıp Atlantik kıyılarında Nantes şehrine kadar uzanır. Rönesans çağı şatoları, yumuşak, güneşli iklimi ve meyvemsi şarapları ile Fransa’nın en fazla çeşitliliğe sahip bölgesidir. Yörenin şarapları esas olarak beyaz sek olmakla birlikte, burada tatlı ve köpüklü şaraplar da üretilmektedir. Bölgenin en önemli bağları Sancerre ve Pouilly Fume’de bulunmaktadır. Loire bölgesi bağları uzun süren ılık sonbaharlarda en iyi üzümlerini verirler.
 
Bordeaux bölgesine Fransa’nın en popüler şaraplarının kaynağı da denilebilir. Bölgenin ılıman iklimi ve kumlu çakıllı toprak yapısı Cabernet Sauvignon, Merlot, Cabernet Franc, Sauvignon Blanc ve Semillon üzümlerinin yetiştirilmesi için elverişli koşulları yaratır.
 
Bordeaux’nun en önemli alt bölgeleri Graves, Medoc, Pomerol, St. Emilion ve Sauternais’dir Bu bölgede üretilen kırmızların en büyük özelliği birden fazla üzüm çeşidinden kupaj yapılmasıdır. Cabernet Sauvignon ve Cabernet Franc, kupaj şarap üretiminde en çok kullanılan çeşitlerdir. Merlot ise tamamlayıcı olarak kullanılır. Kırmızı ve tatlı şarapların her ikisi de burada ün kazanmıştır.  Yöreye özgü bir terim olarak kullanılan ‘Kırmızı Bordeaux Şarabı’ tanımlaması aslında Fransızlar tarafından kullanılmayan bir sözcüktür.  Söz konusu ifade orta çağın sonlarına doğru yoğun bir Fransız-İngiliz ticari ilişkisinden kaynaklanan bir terim olarak ortaya çıkmıştır. Burada yaygın üzüm çeşidi Cabernet Sauvignon’dur. Yüksek tanen içerikli Cabernet şarapları daha iyi bir içime ulaşması için mahzende birkaç yıl olgunlaştırılır. Kırmızı Bordeaux şaraplarının çoğu meşe fıçılarda eskitilir. Bölgede genel olarak sert şarap üretmek için kupajlara daha fazla Cabernet Sauvignon karıştırılır.
 
Bordeaux bölgesi kırmızı şaraplarıyla popüler olmakla birlikte burada beyaz şarap üretimi de yapılır. Bu bölgede beyaz sek şaraplar Bordeaux Blanc kupajı olarak genelde %60 Semillon %40 Sauvignon Blanc üzümlerinden üretilmektedir. Söz konusu şaraplar yeşil şişelerde, tatlı şaraplar ise genelde renksiz cam şişelerde satışa sunulurlar. Fransa’nın en önemli beyaz tatlı şarapları Bordeaux’da bulunur. Bazı yıllarda uygun iklim koşullarında gelişen Botrytis Cinera (asil küf), bölge şaraplarına üstün özellikler katar. Bazı beyaz şaraplar Sauvignon Blanc ağırlıklı olup, bu şaraplara Semillon üzümüyle güçlü bir gövde verilmektedir.
Kuzeyden güneye doğru gidildiğinde Bourgogne’nın altın kapısı olarak adlandırılan Chablis bağlarına ulaşılır. Burada bazı geleneksel yetiştiriciler şaraplarını fıçıda eskitirlerken diğerleri ise daha modern bir bakış açısıyla paslanmaz çelik kullanırlar. En önemli beyaz Burgundi (Bourgogne)’ler Cote de Beanue’de üretilirler. Cote d’or’ da ise dünyanın en iyi kırmızı şaraplarından birini veren Pinot Noir üzümleri yetiştirilmektedir. Priemeur (genç) şarapların en ünlü ve ilk örnekleri Bourgogne’un en güneyinde yer alan vadi ve tepeleriyle ünlü Beaujolais yöresinde gelişmiştir. Primeur olarak isimlendirilen bu şaraplar son bağ bozumu üzümlerinden üretilir ve yaklaşık 150 ülkede kasım ayının üçüncü perşembesi satışa sunulurlar. Bu şarapların çoğu Gamay siyah üzümlerinden ‘karbonik maserasyon’ yöntemiyle elde edilirler.  Bu yöntemde üzümler salkım halinde basınca dayanıklı çelik tanklarda fermantasyona bırakılırlar. Elde edilen şaraplar meyvemsi aromalar içerir. Burgundi bir ‘sanatsal şarap üretim bölgesi’dir dersek abartmış olmayız. Burası efsane haline gelmiş Pinot Noir ve Chardonay’ler  için çok özel bir yöredir.
 
Fransa’nın güneyinde bulunan Rhone Vadisi'nin şarapları kuzey ve güney olarak ikiye ayrılır ve farklı özellikler taşırlar. Kuzeydeki Cote Rotie bağları teras şeklinde bulunmaktadır. Syrah üzümlerinden üretilen kırmızı şaraplar fıçıda eskitilmektedir. Bu şaraplar dolgun ve alkolü yüksek şaraplar olup, diğer çeşitlerle kupaj yapılabilir. Kuzey Rhone bölgesinin beyaz şarapları Viognier üzümlerinden üretilmekte ve oldukça aromatik şaraplar vermektedir. Bazı beyaz şaraplar ise Marsanne ve Roussanne isimli iki yerel üzüm çeşidinden üretilirler. Bu şaraplar kırmızılar kadar önemli değildir. Güney Rhone bölgesi bir roze şarap merkezidir. Bu bölgede Grenache üzümü popülerdir. Bu üzümden keyifli roze şaraplar üretilmektedir.
 
Midi bölgesinin üzüm verimi çok yüksek olmasına karşın elde edilen şaraplar yörede her zaman yüksek kaliteli olmamaktadır. Bölgenin geleneksel kırmızıları Cinsault, Mourvedre, Carignan, ve Syrah’tır. Cabernet Sauvignon’un üretimi düşüktür. Ancak son zamanlarda güneyin şarap kalitesinde önemli gelişmeler olmuştur.
 
Ren Nehri'nin batı kıyısında olan Alsace, Alman karakteristiklerini taşıyan bir beyaz şarap bölgesidir. Sylvaner, Pinot Blanc, Pinot Gris (Tokay), Muscat, Riesling ve Gewürztraminer yörenin en önemli üzümleridir. Burada en iyi şarabı Riesling üzümü vermektedir. Çiçek aromaları içeren,  asiti yüksek, kuru madde açısından zengin bir şaraptır. Avusturya kaynaklı Sylvaner ise hafif bir şarap olup özellikle çim ve meyve aromalarına sahiptir. Pinot Blanc geleneksel bir beyazdır ve Alsace‘ta aperitif olarak içilir. Ilıman, az yağışlı ve güneşli bir iklime sahip olan Alsace Bölgesi, özellikle aromatik beyaz şarapları ile öne çıkmaktadır.
Fransa Şarapçılığı İçin Son Söz
 
İtalya, İspanya ve Portekiz’in de aralarında bulunduğu ‘eski dünya şarap ülkeleri’nin günümüzde de kralı olan Fransa’nın en önemli özelliği şaraplarının yıllardır bozulmayan gelenekler ile özenle üretilmesidir.
 
*Fransa ’da bağcılık ve şarap bir sanatdır, zevkdir, yaşam biçimidir.
*Şarap, Fransız mutfağının en önemli bileşeni ve tamamlayıcısıdır.
*Fransa için Eyfel kulesi ne kadar simge ise şarap da o kadar simgedir.
*Hatta daha da fazlasıdır.

Kaynaklar:
  1. George, R. 1984. Wine and Wine based Cocktails. Orbis Publishing Ltd, London.
  2. Lockpeiser, J and Gear, A. 1991. Organic Wine. Published by Thorsons. London.
  3. Ribereau-Gayon, P. (Editor). 1990. The Wines and Vineyards of France, Penguin Books, London.
Görseller:
  1. Discover France Magazine
  2. Wine Folly
  3. France-amerique.com

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan www.apelasyon.com sorumlu tutulamaz.

Dudu Gönül Tolun - 20.06.2018 21:45
Herzamanki gibi şaraba kimlik ve yaşam katmışsınız. Kaleminize, yüreğinize sağlık... Zevkle okuyorum her daim yazılarınızı Tebrikler...
Selahattin keykubat - 04.06.2018 22:57
Fransa şarapçılığı için iyi bir değerlendirme..Fransayı bilen biri olarak zevkle okudum.
Murat yıldırım - 01.06.2018 21:34
Ağzınıza sağlık. Nacizane bir ricam olacak bir daha ki yazınızda her ne kadar ismini biliyor olsakta tarihi önemi ve değerini bilmediğimiz süryani şarabından bahseder misiniz? Şimdiden teşekkür ederim.