Bitki Besleme: Yaprak Örneklemesi ve Önemi

Yazar: Bihter Çolak Esetlili ve Dilek Anaç
 
Tarımsal üretimin insanoğlu için önemi, varoluşu ile başlayan bir serüvendir. Teknolojik, ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmelerin hiçbirinin tarımsal üretimin önemini ve gerekliliğini değiştirmesi mümkün değildir. Bu nedenle bir birim alandan optimum miktarda ve kalitede tarımsal üretimin sağlanması her zaman önemlidir. Tarımsal ürünlerin kalitesini, miktarını ve verimliliğini etkileyen faktörlerden en önemlisi, dengeli ve doğru beslenmenin sağlanmasıdır. Bitkisel üretimde verimi ve kaliteyi arttırabilmek için ise vegetatif gelişim süresince beslenme durumunu belirlememiz ve ihtiyaç duyduğu besin elementlerini vermemiz gerekmektedir.
 
Bitkinin beslenme durumunu saptamak için genel olarak yaprakları analiz edilmektedir. Ancak bazı durumlarda sap, kök, sürgün, meyve, tohum gibi değişik organların da analiz yapılabilir. Bitki analizleri, bitkinin tamamının veya belirli bir aksamının element içeriğini ortaya koyan bir teknik olmakla birlikte araştırma amaçlı veya tarla koşularında mevcut olan beslenme bozukluklarını anlama ve gidermede olduğu gibi dolaylı da olsa toprağın verimlilik durumunun anlaşılmasında da önemlidir.  Yaprak analizi ile bitkide, azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, kükürt, demir, bakır, çinko, mangan, bor, sodyum, klor ve molibden gibi makro ve mikro besin element içerikleri belirlenmektedir.

Yaprak analizleri ile:
  1. Bitkilerin dengeli beslenmesinin sağlanması,
  2. Göz ile görülen belirtilerin saptanması,
  3. Anormal gelişim tespiti,
  4. Bitki besin elementleri arasındaki etkileşimlerin belirlenmesi,
  5. Hasat zamanının tahmini,
  6. Toprakta ve bitkideki besin elementlerinin yeterli olup olmadığının belirlenmesi

amaçlanmaktadır.

Bitkilerde olası beslenme bozuklukları, gelişim geriliği, yapraklarda küçülme ya da şekil bozuklukları, sürgün sayısında azalma, sürgün boyunun kısalması, yapraklarda renk değişiklikleri olarak ortaya çıkmaktadır. Ancak çok şiddetli besin dengesizliği olduğu durumlarda eksiklik semptomları ortaya çıkmakta ve bu semptomlar belirlenebilmektedir. Beslenme bozukluklarının, özellikle beslenme noksanlıklarının hızlı bir şekilde teşhis edilmesi, verimin ve kalitenin arttırılması için bir önem taşımaktadır. Yaprak analizleri ile ayrıca söz konusu bitki için hazırlanmış gübre programlarının kontrolü de sağlanmış olmaktadır. Yetiştirme sezonu boyunca yapılan toprak ve yaprak analiz sonuçlarına göre bitkinin spesifik besin ihtiyacı izlenir ve besin ihtiyacı giderilerek, üretimin sürdürülebilirliği sağlanabilmektedir.

Vegatatif büyüme ve gelişme sürecinde bir besin elementi eksikliğinin saptanması, ortaya çıkacak olası problemlerin çözümlenmesi yanı sıra verim kaybını da engelleyebilecektir. Özellikle çok yıllık bitkilerde, önlemlerin hemen alınması ile bir sonraki sezon daha sağlıklı ve kaliteli üretim gerçekleşecektir. Ancak yaprak ve toprak analizlerinin birlikte değerlendirilmesi ve bu değerlendirmeler ışığında gübre programlarının oluşturulması gerektiği unutulmamalıdır.
 
Yaprak Örnekleri Alınırken

Çok yıllık veya tek yıllık bitkilerden yapraklar örneklenirken, bitkilerin yetiştiği alanların toprak özelliklerinin benzer olmasına dikkat edilmeli ve her 20 dekar için bir örnek olacak şekilde toplanmalıdır. Bitkilerin aynı çeşit ve yaş grubunda olmasına özen gösterilmelidir. Güneş ışığı gören, tam büyüklüğüne erişmiş ve gelişimini tamamlamış yapraklar, çok yıllık bitkilerde önerilen tarihte ve o yılki sürgünlerin genelde ortasından, tek yıllıklarda ise gövdenin büyüme ucunun 3-4 yaprak altından alınır.  Uzun süreli iklimsel veya beslenme stresine maruz kalmış, hastalıklı, sinek, böcek zararına uğramış, ölü doku içeren bitkiler örnek olarak alınmamalıdır.

Amaca uygun olarak alınan örnekler, mümkünse bez torbalar içerisinde ve serin ortamda aynı gün laboratuvara ulaştırılmalıdır. Örnekleme yapılacak bitki kısmı bitki türlerine ve gelişme dönemine bağlı olarak da değişiklik göstermektedir. Bitki örneklerinin doğru bir şekilde alınması ve analize hazırlanması, analiz sonuçlarının güvenirliği açısından önemlidir.

Alınan yaprak örnekleri tercihen bez ya da delikli naylon torbalar içine yerleştirilir, kurşun kalemle alındığı yerin bilgilerini içeren etiketlerin de torbaya koyulması unutulmamalıdır. Soğuk zincir ya da buz çantaları ile en kısa zamanda ilgili laboratuvara ulaştırılmalıdır.  
 
Bağlarda ve meyve ağaçlarında yaprak örneklerinin alınması
Örneklerin etiketlenmesi
 
Kaynaklar:
  1. Jones, Jr., Wolf, J.B. Mills, H.A.1991. Plant Analysis Handbook. Micro Macro Publishing.
  2. Güçdemir, İ. ve Kalınbacak, K. 2003. Toprak, Su ve Bitki Analizi için Numune Alınması. T.C. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Toprak ve Gübre Araştırma Enstitü Müdürlüğü, Genel Yayın No:68, Çiftçi yayınları No: 3.
  3. Kacar, B., İnal, A., 2008. Bitki Analizleri. Nobel Yayınları, Yayın No: 1241, Fen Bilimleri, 892. Nobel Yayın Dağıtım Ltd. Şti. 892 s. Ankara.
  4. Kacar, B,, 1995, Bitki ve Toprağın Kimyasal Analizleri, A.Ü., Ziraat Fakültesi Eğitim  Araştırma ve Geliştirme Vakfı Yayınları, No:3, Ankara

 


 

Abstract


The manuscript reviews the significance of leaf /foliar sampling for improving crop nutrition with respect to crop yield as well as quality. The techniques of leaf sampling for annual and perrenial crops are presented and recommendations are made for  a right preparation.

 


 

Görseller:
Yazara aittir.

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan www.apelasyon.com sorumlu tutulamaz.